Fakty o otyłości i nadwadze

Otyłość to choroba cywilizacyjna krajów rozwiniętych, która w coraz większym stopniu dotyczy też naszego społeczeństwa. Ludzie cierpiący z powodu zbyt dużej wagi często „pracują” na nią przez lata, lekceważąc związane z nią zagrożenia. Niesłusznie - nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko występowania wielu poważnych chorób. Aby się ich ustrzec, trzeba poznać kilka podstawowych faktów dotyczących otyłości.

Czym są nadwaga i otyłość?
 

Otyłość to choroba, której przyczyną jest długo utrzymujący się dodatni bilans energetyczny, czyli stan, w którym przyjmujemy z pożywieniem więcej energii niż spalamy w ciągu dnia. Nadmiar tej energii jest przekształcany w tkankę tłuszczową.

Wyróżnia się trzy stopnie otyłości, z których każdy kolejny oznacza większą masę ciała w stosunku do jego wysokości, co określa współczynnik BMI:

Jak widać samodzilelne obliczenie własnego BMI nie jest trudne. Wystarczy wagę wyrażoną w kilogramach (np. 69,8 kg) podzielić przez iloczyn wzrostu wyrażony w metrach (np. 1,74m x 1,74m =  3,0276). W konsekwencji w podanym przykładzie BMI wynosi 23,05 (69,8 podzielone przez 3,0276 daje właśnie 23,05)

Określone wartości współczynnika BMI mogą wskazywać na:
 

Pierwszy stopień podwyższonej wagi ciała to właśnie nadwaga, zaś kolejne to otyłość i otyłość olbrzymia. Współczynnik BMI nie jest jednak bezbłędny - może być mylący w przypadku kulturystów, u których dużą część masy ciała stanowią mięśnie, a nie tłuszcz. Dokładniejszą, lecz trudniejszą do zastosowania metodą oceny masy ciała jest wskaźnik określający zawartość tłuszczu w ciele.

Tendencja do tycia wzrasta wraz z wiekiem, dlatego im wcześniej zorientujemy się, że grozi nam otyłość tym lepiej - z czasem coraz trudniej będzie nam zrzucić zbędne kilogramy. Wyróżnia się otyłość androidalną i gynoidalną. Pierwsza z nich, to otyłość, która przejawia się nadmierną ilością tłuszczu w okolicy brzucha - tzw. otyłość typu jabłko. Druga natomiast - typu gruszka, cechuje się występowaniem nadmiernej ilości tłuszczu w okolicy ud i pośladków. Zdecydowanie groźniejsza jest otyłość typu jabłko, ponieważ zwiększa ryzyko zachorowań na choroby metaboliczne.

otyłość androidalna "typu jabłko"	otyłość gynoidalna "typu gruszka"

Nie tylko styl życia, czyli przyczyny otyłości.

Nadwaga i otyłość mają różne przyczyny. Oto najważniejsze z nich:
 

• nieprawidłowa dieta, związana z nadmiernym spożywaniem produktów wysokokalorycznych;
   
• zaburzenia hormonalne;
   
• nieprawidłowe odżywianie w okresie niemowlęcym, a także w okresie dzieciństwa. Przekarmienie dzieci może prowadzić do wzrostu liczby komórek tłuszczowych, co z kolei może skutkować tym, że ich ciała będą w przyszłości zatrzymywać w sobie nadmierną ilość wody, zwiększając predyspozycje do tycia;
   
• uwarunkowania genetyczne (predyspozycje dziedziczne). U takich osób obserwuje się wolniejszy metabolizm, czyli spalanie. Powinno się wówczas jeść mniej niż określa to przeciętna dieta;
   
• zaburzenia przemiany materii;
   
• brak ćwiczeń fizycznych.

Czym grozi otyłość?
 

Otyłość to poważne zagrożenie dla zdrowia. Może prowadzić do wielu poważnych chorób, takich jak cukrzyca i nadciśnienie tętnicze, a także choroby serca, czy pęcherzyka żółciowego, a nawet choroby nowotworowe.


Jak już wspomnieliśmy, osoby z otyłością typu jabłko są bardziej narażone na część z tych schorzeń. Usytuowanie tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha nie sprzyja procesom metabolicznym, w konsekwencji zwiększając prawdopodobieństwo wystąpienia nadciśnienia tętniczego bądź cukrzycy. Osoby otyłe chorują na nadciśnienie od 2 aż do 6 razy częściej niż osoby szczupłe. Ponadto, otyłe kobiety mogą mieć większą skłonność do artretyzmu i zaburzeń miesiączkowania, zaś w wieku pomenopauzalnym zwiększa się u nich ryzyko wystąpienia raka sutka.


Wymieniając zagrożenia związane z otyłością, nie należy też zapominać o tych, które co prawda nie dotyczą bezpośrednio zdrowia, ale w znacznej wpływają na nasz komfort życia. Często zdarza się, że otyła osoba spotyka się z nietolerancją towarzyską. Taka sytuacja może być źródłem stresu i niekorzystnie wpływać na stan psychiczny i emocjonalny człowieka.

Jak walczyć z otyłością?
 

Kluczowe, zarówno w zapobieganiu jak i w leczeniu otyłości, są prawidłowe nawyki żywieniowe. Ze względu na to, jak ciężko zmienić przyzwyczajenia, najlepiej byłoby kształtować te prawidłowe nawyki już od wczesnych lat dziecięcych. Nie znaczy to jednak, że dojrzałe osoby nie mają szans na zmianę stylu życia na taki, który sprzyjałby osiągnięciu optymalnej wagi.

Najważniejsze czynniki, które pomogą nam schudnąć to:

• Racjonalna dieta, najlepiej ułożona przez profesjonalistę.

  Nie ma jednej, uniwersalnej diety odchudzającej. Prawidłowa dieta powinna być zbilansowana, tzn. dostarczać wszystkich składników odżywczych, takich jak białko, węglowodany i tłuszcze, ale i witaminy oraz składniki mineralne, w odpowiednich proporcjach. Ponadto dieta musi dostosowana do wieku, płci, aktywności fizycznej, charakteru pracy oraz określonych potrzeb organizmu, wynikających z jego stanów fizjologicznych (takich jak dojrzewanie, ciąża, karmienie piersią, czy też wiek starczy) i patologicznych (np. choroby lub rekonwalescencji). Najczęstsze cechy diet odchudzających, to umiar w konsumpcji tłuszczów, szczególnie zwierzęcych, rezygnacja ze słodyczy oraz spożywanie posiłków częściej, najlepiej 4-5 razy dziennie, za to w mniejszych ilościach.

• Ruch fizyczny, który zapobiega nadmiernemu odkładaniu się tkanki tłuszczowej.

  Z wiekiem często zapominamy, że ludzki organizm lubi się męczyć. Wysiłek fizyczny powoduje, że nasz organizm wydziela endorfiny, czyli substancje wywołujące uczucie szczęścia. Aby zapobiegać chorobom takim jak otyłość, lub też wspomagać działanie diety odchudzającej, warto zmienić swój sposób spędzania wolnego czasu na bardziej aktywny. Otyłym z nadciśnieniem zaleca się wysiłek fizyczny 3 razy w tygodniu po 30min, doprowadzający częstotliwość tętna do 130 uderzeń na minutę.
  Czasami stan zdrowia nie pozwala osobom otyłym na przestrzeganie diety. W takich wypadkach konieczne staje się leczenie farmakologiczne. Z kolei ludziom cierpiącym na gigantyczną nadwagę, pozostaje tylko chirurgiczne usuwanie tłuszczu. Warto też pamiętać, że istnieją naturalne suplementy wspomagające odchudzanie.

Uwaga na odchudzajace diety cud!

Równie ważne jak stosowanie się do wymogów odpowiedniej diety, jest aby unikać szkodliwych dla zdrowia metod odchudzania. Przede wszystkim należy wystrzegać się modnych diet, opartych na rezygnacji z dużej grupy produktów spożywczych. Mogą one pomóc w zmniejszeniu naszej wagi, ale kosztem zdrowia. Przykładowo, diety owocowo-warzywne mogą skutkować niedoborami białka, co jest szczególnie niebezpieczne u dzieci i dorastającej młodzieży. Z kolei diety ograniczające spożycie węglowodanów, za to pozwalające na spożywanie tłuszczów i białek bez ograniczeń, mogą przyczynić się to wystąpienia miażdżycy.